Να που μπορεί τελικά! Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, το Zegama-Aizkorri ανακοίνωσε μια σημαντική διάκριση, αφού έγινε ο πρώτος αγώνας ορεινού τρεξίματος στον κόσμο που απέκτησε πιστοποίηση βιωσιμότητας Green Trail Concept (GTC), λαμβάνοντας Silver Certification με συνολική βαθμολογία 83%.

Η πιστοποίηση αναπτύχθηκε από το Kilian Jornet Foundation και τον οργανισμό Ecoserveis και βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση 64 δεικτών, οι οποίοι εξετάζουν τρεις διαφορετικούς πυλώνες: Το περιβάλλον, την κοινωνική διάσταση και την οικονομική βιωσιμότητα της διοργάνωσης. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια απλή καταγραφή μεμονωμένων οικολογικών πρωτοβουλιών, αλλά για μια προσπάθεια να αξιολογηθεί συνολικά και με ακρίβεια ο τρόπος με τον οποίο ένας αγώνας επηρεάζει το φυσικό περιβάλλον, τους ανθρώπους και την τοπική οικονομία.

Η επίδοση του Zegama-Aizkorri ήταν ιδιαίτερα υψηλή στον πυλώνα “περιβάλλον”, όπου συγκέντρωσε 88%, επίδοση επιπέδου Gold. Στον κοινωνικό πυλώνα έπιασε το 80%, ενώ στον οικονομικό το 78%.

Η οργανωτική επιτροπή ανακοίνωσε ότι η ανάγκη για μια τέτοια εξωτερική αξιολόγηση συνδέεται άμεσα με την τοποθεσία του αγώνα. Η διοργάνωση πραγματοποιείται σε μια περιοχή με σημαντική περιβαλλοντική αξία, όπου η αυξανόμενη ανθρώπινη παρουσία δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Η πιστοποίηση λοιπόν προσφέρει έναν τρόπο να διαπιστωθεί – για πρώτη φορά χωρίς γενικότητες και από συγκεκριμένο οργανισμό - τι λειτουργεί σωστά, αλλά και σε ποια σημεία απαιτούνται βελτιώσεις.

Τι περιλαμβάνει όμως στην πράξη αυτή η προσπάθεια της διοργάνωσης;

Στον περιβαλλοντικό τομέα, το Zegama-Aizkorri εφαρμόζει πρακτικές που αφορούν την προστασία της χλωρίδας και της πανίδας, τη διαχείριση των πόρων και τη μέτρηση του ανθρακικού αποτυπώματος. Ανάμεσα στις πρακτικές που αναγνωρίστηκαν από την αξιολόγηση είναι η χρήση λεωφορείων για τη μεταφορά συμμετεχόντων, με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας μετακίνησης, η απαγόρευση πλαστικών μιας χρήσης, η ύπαρξη ειδικής ομάδας εθελοντών για περιβαλλοντικά ζητήματα και οι διαδικασίες σήμανσης και καθαρισμού των διαδρομών μετά τον αγώνα.

Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η κοινωνική διάσταση, δηλαδή το ποιοι μπορούν να συμμετέχουν, να αισθάνονται ασφάλεια και να αποτελούν μέρος της διοργάνωσης. Στο Zegama-Aizkorri έχουν αναπτυχθεί δράσεις προσβασιμότητας, υπάρχει το πρωτόκολλο Purple Point για την αντιμετώπιση της παρενόχλησης, ενώ προβλέπεται υποστήριξη μέσω διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα. Παράλληλα, η διοργάνωση περιλαμβάνει παιδικό αγώνα και συνεργάζεται με οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο της κοινωνικής ένταξης, όπως οι Atzegi και Fundación Goyeneche.

Όσο αφορά την οικονομία της περιοχής, η αξιολόγηση βαθμολόγησε θετικά τη συνεργασία με τοπικούς προμηθευτές και επιχειρήσεις, καθώς και την προτεραιότητα στις τοπικές αγορές. Είναι μια σημαντική παράμετρος αυτή στην κατεύθυνση ότι ένας αγώνας δεν αρκεί να επισκέπτεται μια περιοχή για λίγες ημέρες και να αξιοποιεί τα μονοπάτια της. Μπορεί και πρέπει να δημιουργεί ουσιαστικό όφελος για τους ανθρώπους που ζουν εκεί.

Η πιστοποίηση έχει ισχύ δύο ετών και, πέρα από την αναγνώριση των ήδη εφαρμοζόμενων πρακτικών, δίνει στη διοργάνωση ένα συγκεκριμένο πλαίσιο για τη συνέχιση της προσπάθειας και την παρακολούθηση της προόδου της.

Μπορεί όντως μια μεγάλη διοργάνωση να μην επιβαρύνει το βουνό;

Δύσκολο ερώτημα γιατί η βιωσιμότητα ενός αγώνα δεν κρίνεται μόνο από το αν χρησιμοποιεί λιγότερα πλαστικά ποτήρια ή αν οργανώνει λεωφορεία για τους συμμετέχοντες, αλλά αφορά και τον αριθμό των ανθρώπων που μετακινούνται, τις υποδομές που απαιτούνται, την πίεση στα μονοπάτια, τη διαχείριση των απορριμμάτων, την κατανάλωση ενέργειας, την προστασία της βιοποικιλότητας και τη σχέση με τις τοπικές κοινότητες.

Δεν μπορεί να έχει μηδενικό αποτύπωμα! Οπότε; θα ρωτήσει κανείς … Για τι πράγμα μιλάμε και τι μετράει μια τέτοια πιστοποίηση;

Μιλάμε λοιπόν, για διοργανώσεις που γνωρίζουν και μετράνε ποιο είναι το αποτύπωμα που προκαλούν, θέτουν μετρήσιμους στόχους για τη μείωση του και να αναλαμβάνουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Ακόμη πιο βαθιά, εξετάζουν αν η ανάπτυξή του αγώνα συμβαδίζει με τις πραγματικές δυνατότητες της περιοχής που τον φιλοξενεί.

Εκτός λοιπόν από όλα αυτά που έκαναν το Zegama διάσημο, η πιστοποίηση που έλαβε δείχνει ότι η σχέση του με το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία μπορεί να αξιολογηθεί μέσα από συγκεκριμένα κριτήρια, πέρα από την ατμόσφαιρα και το συναίσθημα.

Το παράδειγμα του Zegama-Aizkorri θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και για τις ελληνικές διοργανώσεις ορεινού τρεξίματος. Θα ήταν ιδιαίτερα θετικό αν περισσότεροι Έλληνες διοργανωτές ξεκινούσαν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, υιοθετώντας συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας των αγώνων τους. Δεν χρειάζεται να γίνουν όλα από τη μία μέρα στην άλλη. Χρειάζεται, όμως, να γίνει η αρχή, με στόχους, μετρήσιμες δράσεις και ουσιαστική διάθεση βελτίωσης. Όποια διοργάνωση ενδιαφέρεται μπορεί να ενημερωθεί για τη διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης Green Trail Concept μέσω της επίσημης ιστοσελίδας ή να επικοινωνήσουν απευθείας στο info@greentrailconcept.eu.

Συγχαρητήρια λοιπόν στους Βάσκους για την σπουδαία διάκριση και να επιστρέψουμε κλείνοντας σε κάτι που είχαμε επισημάνει και στο προηγούμενο άρθρο μας για το Zegama και αφορά το μέλλον του ορεινού τρεξίματος: Πρέπει να μεγαλώνει, χωρίς να “ξεχνάει” ότι το βουνό και οι άνθρωποι που ζουν γύρω του δεν είναι το σκηνικό μιας διοργάνωσης, αλλά ο λόγος για τον οποίο αυτή υπάρχει!

Δημήτρης Τρουπής

Photo copyright: Rising Story, Zegama Aizzkori